QR Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Til saıasaty komıtetiniń tapsyrysy boıynsha Shaısultan Shaıahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń uıymdastyrýymen «Til qatysý – oımen almasý» taqyrybynda dástúrli respýblıkalyq onlaın semınar jalǵasýda.
Onlaın semınarlar uıymdastyrýdaǵy negizi maqsat – qazaq tilin ekinshi til retinde oqytýdy jetildirý, ádistemelerdi zerdeleý, til oqytýdyń óńirlik ortalyqtarynyń tájirıbelerimen bólisý jáne sol arqyly til oqytý ortalyqtarynyń ádiskerleri men oqytýshylaryna ádistemelik kómek kórsetý.
Aǵymdaǵy jylǵy 1 qazan kúni Nur-Sultan qalasynyń jergilikti ýaqyty boıynsha saǵat 11:00-de Soltústik Qazaqstan oblysy ákimdiginiń tilderdi damytý jónindegi basqarmasy» KMM-niń «Tilderdi oqytý ortalyǵy» komýnaldyq memlekettik mekemesi qyzmetkerleri áriptesterine jáne tyńdarman qaýymǵa qazaq tilin oqytýdaǵy tájirıbelerin tanystyratyn bolady.
«Soltústik Qazaqstan oblysy ákimdiginiń tilderdi damytý jónindegi basqarmasy» KMM-niń «Tilderdi oqytý ortalyǵy» KMM-si oblys ákimdiginiń2016 jylǵy 31 mamyrdaǵy №195 qaýlysyna sáıkes quryldy. Ortalyqtyń ataýy 2020 jylǵy 2 shildedegi №179 qaýlymen «Soltústik Qazaqstan oblysy ákimdiginiń mádenıet, tilderdi damytý jáne arhıv isi basqarmasynyń tilderdi oqytý ortalyǵy» KMM-si bolyp ózgertildi.
Tilderdi oqytý ortalyǵy SoltústikQazaqstan oblysynda eresekterdi memlekettik tilge úıretetin jalǵyz mekeme, qala men aýdandarda fılıaldary joq.
Shtat quramy 15 birlikti quraıdy. Olar: basshy, basshynyń orynbasary, 4 ádisker, 6 oqytýshy, bas esepshi, esepshi, kadr boıynsha maman.
Búgingi kúni 1 ádisker, 3 qazaq tili jáne 1 aǵylshyn tili oqytýshysy, barlyǵy 5 qyzmetkerdiń jumys orny bos tur.
Oqý úderisi, ádistemelik jumys
Jyl saıyn qazaq jáne aǵylshyn tilderin oqytý úshin oblys boıynsha 140 top uıymdastyraldy. Orys tiline ázirge suranys joq. Kýrs aqpan aıynan bastalyp, qarasha aıynda aıaqtalady. Shilde, tamyz aılarynda jazǵy demalys beriledi. Til úırenýshilerge 100 jáne 40 saǵattyq kýrstar usynylady. Oqytý jumys ýaqytynda da, jumystan keıin de júrgiziledi. Bıyl 98 top onlaın, 42 top offlaın rejımde oqytylyp jatyr.
Mekeme qyzmetkerlerine sabaq berý úshin jumysqa shtattan tys oqytýshylar tartylady. Oqytý barysynda tyńdalym, oqylym, jazylym, leksıka-gramatıkalyq bólikter boıynsha test túrinde eki aralyq baqylaý jáne kýrs sońynda aıtylym bóligi boıynsha aýyzsha bılettik júıemen qorytyndy baqylaý ótkiziledi. Nátıjesinde kelesi jyly neshe top qurý qajet, kimdi qandaı deńgeıde oqytý kerektigi anyqtalady.
Qazaq tilin oqytýdyń sapasyn jáne tıimdiligin arttyrý úshin oqytýshylar tarapynan sabaq barysynda túrli ádistemeler qoldanylady. Sońǵy eki jylda Máskeý memlekettik lıngvıstıkalyq ýnıversıtetiniń profesory D.Petrovtyń ádisi qoldanylyp keledi. Osy ádis boıynsha12 adamnan quralǵan topta approbasıa ótkizildi. Joǵary nátıje kórsetkennen keıin ótken jyldan bastap qarapaıym deńgeıinińtoptarynda osy ádis qoldanyla bastady. Bul ádispen sabaqtar ázirlenip, ár beısenbi kúni «Qyzyljar» telearnasynda «Úırený ońaı» taqyrybymen telesabaqtar kórsetilip jatyr. Sonymen qatar óńirimizdegi jastarǵa arnalǵan gazette arnaıy aıdar ashylyp, qazaq tili sabaqtary jarıalana bastady.
Oqytýshylarǵa ádistemelik kómek kórsetý maqsatymen ortalyqtyń ádiskerleri oqytý deńgeılerine bólingen mátinder jınaǵyn, aralyq jáne qorytyndy baqylaý jumystarynyń suraq kitapshalaryn basyp shyǵardy. Osy kúni tildi meńgerý deńgeıin avtomatty túrde anyqtap beretin80 suraqtan turatyn Qaztest júıesi boıynsha jasalǵan kompúterlik testileýdiń tapsyrmalary jańartyldy.
Oqytýshylardyń biliktiligin arttyrý jáne tájirıbe almasý maqsatynda semınarlar, baıqaýlar josparly túrde ótkizilip turady. Tilge degen qyzyǵýshylyqty týdyrý maqsatymen tyńdaýshylar arasynda da túrli is-sharalar uıymdastyrylady. Bıyl J.Jabaevtyń 175 jyldyǵyna oraı «Jyr alyby – Jambyl» mánerlep oqý, «Jeńis keldi kóktemmen» beınequttyqtaý, memlekettik tilde qyzmet kórsetý boıynsha «Memlekettik til – maqtanyshym» sıaqty oblystyq baıqaýlar ótkizildi.
«Oqý ońaı, jazý jeńil», «Kazahskı ıazyk za dve nedelı» atty sabaq úlgileriniń jınaǵy shyǵaryldy.
Reseı Federasıasynyń shekaralas oblystaryndaǵy qazaq tili muǵalimderi úshin «Ana tilin oqytý baǵyttary», «Qazaq tilin oqytýdyń tıimdi joldary» atty onlaın semınarlar ótkizilip, ádistemelik kómek kórsetildi. Jańadan ashylyp jatqan qazaq synyptaryna syıǵa kitaptar tabys etildi.
Qaztest
Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Ulttyq testileý ortalyǵy mamandarynyń qatysýymen jylyna eki ret «Qaztest» júıesi boıynsha dıagnostıkalyq jáne sertıfıkattyq testileýler ótip turady. Ortalyq qurylǵannan beri osy júıemen testileý 8 ret uıymdastyrylyp, 8517 soltústik qazaqstandyq synaqtan ótti. Sonyń ishinde 817 adam sertıfıkattyq testke qatysyp, olardyń 458-i túrli deńgeıdegi sertıfıkatqa ıe boldy.
Synaqqa qatysýshylardyń 72 paıyzdanastamy A2 bazalyq deńgeıin meńgergendikterin baıqatty. Búgingi kúni til úırenýshilerdiń deńgeıin V1 orta deńgeıine kóterý boıynsha jumystar atqarylyp keledi. Eger 2017 jyly «Qaztest» júıesi boıynsha testileýdiń V1 deńgeıine qatysqandardyń 24% ǵana sertıfıkatqa ıe bolsa, bıylǵy jyly bul kórsetkish 62% kóterildi.
Nasıhattaý jumysy
Memlekettik tildiń qoldaný aıasyn keńeıtý maqsatynda Ortalyq oblys ákimdiginiń mádenıet, tilderdi damytý jáne arhıv isi basqarmasymen birlesip jyl saıyn 20 shaqty is-shara ótkizip turady. Olar «Aq bata, asyl mura» bata-tilek baıqaýy, kórkemsóz oqý sheberleri, ózge ult ókilderi arasynda «Urpaq tili - keleshek tili», «Men qazaqsha sóıleımin» PR aksıasy, buqaralyq aqparat quraldary arasynda baıqaý, A.Baıtursynov atyndaǵy baıqaý, Reseı Federasıasynyń shekaralas elderindegi ulttyq mádenı ortalyqtaryna, qazaq tili muǵalimderi úshinsemınarlar, t.b. is-sharalar.
2019 jyly Sh.Shaıahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynda ortalyqtyń 8 mamany trenerlik oqý kýrsynan ótti. Petropavl qalasynda respýblıkalyq ádistemelik toby músheleriniń qatysýymen «Jańa álipbı - jańa beles» taqyrybynda eki kúndik respýblıkalyq semınar-praktıkým ótti. Oǵan 61 qazaq tili muǵalimi qatysyp, sertıfıkatqa ıe boldy. Ortalyqta latyn negizindegi qazaq álipbıin úıretý maqsatymen 4 top uıymdastyrylyp, olarǵa 79 tyńdaýshy qatysty. Búgingi kúni jańa álipbı bekitilmegendikten oqytý toqtatyldy,nasıhattaý jumystary ǵana júrip jatyr. Bıyl «Tamyry tereń álipbı: jalpytúrkilik biregeıliktiń myzǵymas negizi» ǵylymı-praktıkalyq konferensıasy,«Jańa álipbı - ulttyq jazýdyń jańǵyrýy» respýblıkalyq onlaın semınar-praktıkýmy, «Dıakrıtıkalyq tańbalardyń erekshelikteri», «Latyn álipbıi: sana jańǵyrýy jáne zamanaýı qajettilik» atty aqparattyq saǵattar ótkizildi. Qazan aıynda «Latyn grafıkasy – bolashaqtyń kepili» taqyrybymen aýdandarda kóshpeli semınar ótkizý josparda bar.
Qyrkúıek aıynda halyqqa qyzmet kórsetý salasy qyzmetkerlerine arnalǵan oryssha-qazaqsha tilashar basylyp shyǵaryldy. Tilashar bıznes salasyndaǵy kásiporyndarǵa taratyldy.
Ortalyqtyń feısbýk pen ınstagramm paraqshalarynan Ortalyq týraly tolyq aqparat alýǵa bolady. Aqparat pen qatar onda aýdıo sabaqtar, tele sabaqtar jáne basqa da sabaq úlgilerimen, Ortalyq tarapynan ótkizilip jatqan is-sharalarmen tanysa alasyzdar.
Aıta keteıik, qazirgi tańda respýblıka boıynsha 99 til oqytý ortalyǵy qazaq tilin oqytý boıynsha qyzmet kórsetip keledi.
Onlaın basqosý ZOOM platformasynda semınar túrinde ótedi jáne jalpy tyńdarmandar úshin Facebook áleýmettik jelisinde tikeleı efırde de kórsetiledi.