Bizdiń kútkenimizdiń ózi osy emes pe edi. Bul degenińiz – táýelsiz elde, óziniń memlekettik tili bar elde turyp jatqan etnos ókilderiniń memlekettik tilge degen durys kózqarasyn qalyptastyryp, til úırenýge yntasyn arttyrýdyń tikeleı joly. Ózge etnos ókilderi bylaı tursyn, qazaq bola tura keı ata-ananyń balasyn orys balabaqshasyna, áli kúnge deıin orys mektebine súıreı jóneletin áreketine de jaqsy tosqaýyl bolar edi.
Eger de mınıstrdiń aıtqany shynymen júzege asatyn bolsa, til úırenýshiler sany artary sózsiz. Mamyr aıynan beri memleket basshysynyń Qazaqstan halqy Asambleıasynyń «Ádiletti Qazaqstan: birlik, turaqtylyq, damý» atty HHHİİ sesıasynda bergen tapsyrmasymen qazirgi ýaqytta elimizde «Úıde sóıle» jobasy qolǵa alynyp jatyr. Bastama, ıdeıa jaqsy. Al jobany iske asyrý úshin qandaı áreket jasalyp jatyr? Ol – bólek áńgime. Máselen, Qaraǵandy qalasynyń «Shyraq» tilderdi oqytý ortalyǵynda atalǵan másele aýla klýbtarynyń esebinen sheshimin tapqan. «Zdorove», «Aqqý» klýbtarynyń basshylary qyzyǵýshylyq tanytyp, jobaǵa ártúrli jastaǵy balalardy tartýǵa kómek kórsetip otyr. Sabqtar oıyn túrinde uıymdastyrylǵandyqtan, qatysýshylar úshin psıhologıalyq kedergiden qutylýǵa múmkindik bar ekeni anyq.
«Úıde sóıle» «Otbasymyzben qazaqsha úırenemiz» jobalarynyń tolyqqandy júzege asýy úshin joǵaryda aıtylǵan jańalyqtyń kómegi zor bolar edi. Jalpy, qoǵamnyń ártúrli jastaǵy múshelerine memlekettik tildi úıretý máselesi sheshimin tappady deı almaımyz. Balabaqshadan bastasaq, tárbıelenýshilerge qazaq tili sabaǵy ótkiziledi. Mektep men JOO-larda pán retinde oqytylady. Eresekter bolsa, memleket esebinen tilderdi oqytý kýrstarynda tegin bilim alady. Alaıda olardyń arasynda baılanys joq. Balanyń tili synǵanmen, ata-anasy sóılemeıdi; úlkenderi sóılese, balasy qazaqsha bilmeıdi.
Aldaǵy ýaqytta memlekettik balabaqshalar memlekettik tilge kóshiriletin bolsa, otbasymen qazaqsha sóıleý jobasy tolyqqandy júzege asyp, olqylyqtyń ornyn toltyrýdyń utymdy joly bolar edi. Eshkimdi mindettemeı, mádenıetti túrde til úırenýge qajettilik týar edi.
Naqty derekke súıensek, qazirgi ýaqytta Qaraǵandy qalasynyń ózinde 42 memlekettik balabaqsha bar eken. Onyń 5-eýi taza qazaq balabaqshasy da, 37-si aralas balabaqsha. Sondaı-aq oǵan mektep janyndaǵy 46 mektepaldy daıyndyq toby men 12 shaǵyn ortalyqty qosyńyz.
Balabaqshalarda tárbıelenýshiler sany 16742-ge jetipti.
Memlekettik balabaqsha ataýly qazaq tiline kóshirilgen jaǵdaıda qalamyzdaǵy osynsha balanyń tili synyp, qazaq tilin jaqsy meńgerýine múmkindik týady. Sol balaqaılar ata-anasynan bastap úı ishindegilerdiń qazaqsha sóıleýine yqpal etedi. Osylaısha bir ǵana ózgeristiń arqasynda memlekettik tilde sóıleıtin qoǵam músheleriniń sany artady. Olaı bolsa, memlekettik balabaqshalarǵa qatysty jaǵymdy jańalyq kóp kúttirmeı júzege assyn dep tileıik!
Jupar Jaqan,
Qaraǵandy oblysynyń tilderdi damytý jónindegi basqarmasy janyndaǵy Resýrstyq til ortalyǵynyń bólim meńgerýshisi